vrijdag 28 november 2014

Gebrouwen: Âme Noire



Vanaf dit brouwseizoen ('14- '15) zal ik ook mijn brouwsessies verslaan. Weet je niets van brouwen? Kijk dan eerst even hier , kom langs bij het brouwgilde of koop een handleiding bierbrouwen.
Onderaan staan de ingrediënten - het exacte recept kun je via het contactformulier opvragen! 



Bière amère noire / Âme noire
Deze keer wordt het géén gebalanceerd, braaf biertje. Véél hop, dus lekker bitter, en véél zwartmout, dus goed donker: een bitter, zwart bier (bière amère noire) dus, genaamd 'zwarte ziel' (âme noire). Het etiket én de flauwe naam zijn dus ook meteen geregeld.


Als basisrecept ga ik uit van het fantastische boekje "British Real Ale", waar echter maar weinig stouts (want dat is het basistype) in staan. Ik verwerk het recept in het programma "Brouwvisie", waar ik een haat-liefde verhouding mee heb; het is (zeker onder Windows 8) niet al te stabiel maar je kunt er wel ongeveer alles wat met bier te maken heeft in berekenen. Vandaag heeft het wat kuren, maar uiteindelijk ben ik zover.

Al snel blijkt dat met de softwareperikelen de trend voor de dag gezet was; de beoogde mout (pale ale, een Engelse basismout) was al bijna op. Vandaar dat ik met pilsmout, special B en caramelmout ongeveer een vergelijkbare soort moutmix probeer te fabriceren. En ach, er gaat behoorlijk wat zwartmout in, dus voor de kleur is het niet van belang.

Het getob gaat verder, want mijn filter past (net) niet in mijn nieuwe 30-literpan. Pas na het afzagen van de koperbuisjes herinner ik me mijn pijpensnijder, wat me een half uurtje vijlen had bespaard. Vanaf het schroten van de mout ging alles gelukkig wat vlotter.

Ik heb de mout in 17 liter water van 60 graden gedaan en verwarmd tot 66 graden. Op die temperatuur is het zo'n anderhalf uur gebleven. De meeste Engelse recepten maisschen namelijk in één keer op 66-68 graden, terwijl de meeste 'continentale' recepten twee stappen van 62 en 72 aanhouden. Bij het filteren van de wort werd de toekomstige kleur al goed zichtbaar - zelfs bij het naspoelen van de bostel bleef de uitloop donker.

De keuze voor de hop was eenvoudig - zoveel had ik niet meer in de vriezer. Mijn Engelse hop (EK Golding) rook helaas echt niet fris, dus die verdween in de vuilnisbak. Een Engelse bitterhop had ik sowieso al niet, dus koos ik voor Magnum (een Amerikaanse bitterhop) met wat Styrian Golding, een Sloveense variant van de Engelse EK Golding. Die twee gingen direct nadat de wort aan de kook was erin. Na 75 minuten koken gaat dan ook de aromahop erin - weer wat Styrian Golding en nu ook Amarillo, een veelgebruikte Amerikaanse aromahop. Daarna is het bier gekoeld tot 19 graden en in de gistfles geheveld. Safale 04 erbij en twee weekjes wachten!

In totaal zitten er 80 gram hopbloemen in het bier, dus een mild bier is het niet; Brouwvisie berekent ruim 100 EBU. Qua kleur weet brouwvisie zich kennelijk geen raad meer, die berekent 370 EBC (een pils is zo'n 20EBC, de donkerste stout tussen de 80 en de 120). Laten we het er maar op houden dat het een donker bier is!

Het eindresultaat is zo'n 13 liter met een (hoger dan beoogd) eind-SG van 1064. Na vergisting eindigt het bier op 1018. Ik heb het verdund met 2 liter water waardoor ik uiteindelijk uitkom op een bier van 5.3% en een opbrengst van 14.6 liter. Ik gebruik 5 gram bottelsuiker per liter. Het bier is gebotteld op 16-11-2014, ruim een week na het bottelen is er al voldoende koolzuur.

Proeven
Het bier is inderdaad zeer donker en heeft een mooie, fijne en lichtbruine schuimkraag die langzaam opkomt. De geur is hoppig, droppig en chocoladeachtig maar heeft ook wat fris-fruitigs. Hij smaakt erg bitter, maar voor mij niet té. Ook in de smaak drop, chocola en een zuurtje van de gebrande mout en de bitterhop. Door de volle smaak lijkt hij zwaarder dan hij is.

Kortom: ik vind hem zeer geslaagd, maar het is zeker geen allemansvriend. Die kun je echter overal kopen, juist daarom brouw ik zelf!


Brouwdatum: 2-11-2014
Botteldatum: 16-11-2014

Mout 
  • Pils 
  • Pale ale
  • Special B
  • Caramout
  • Zwartmout
Hop
  • Magnum (Bitter)
  • Styrian Golding (Bitter & Aroma)
  • Amarillo (Aroma)
Gist
  • Safale 04 (korrel)
 







dinsdag 28 oktober 2014

Mosselen met bok? Meh.

Mensen die mijn biersmaak kennen weten al dat ik geen groot fan van bokbieren ben - te slap, te zoet, te saai. Uitzonderingen daargelaten natuurlijk, zoals de prijswinnende bok van Duits & Lauret, met een vleugje rook en hout. Dat alles is echter een kwestie van smaak, daarover valt dus te twisten.



Waar nooit over wordt getwist is de combinatie bokbier met mosselen - je ziet het rond deze tijd overal en dat vind ik volkomen onterecht. Geen smaak past volgens mij zó slecht bij deze schelpdieren als karamel - en laat dat nou net de meest karakteristieke smaak van bokbier zijn. De overige zoetigheid helpt volgens mij ook niet, en moutigheid? Nou ja, dat kan misschien nog wel.

Waarom dan toch mosselen in bokbier? Wellicht is het de seizoensassociatie - maar we eten al lang niet meer alleen mosselen als er een 'r' in de maand zit. Mijn voorstel is dus simpel - hou ermee op! Er zijn zoveel lekkerdere bieren om je mosselen mee klaar te maken. Een rijtje;
  • Oude (!) Geuze of Lambiek - de ongezoet variant, het zuur verdwijnt, een volle smaak blijft over.
  • Orval of een saison - vergelijkbaar met de geuze maar voller van smaak. 
  • Witbier of weizen - een lichte, zomerse variant. Met citroen, knoflook en  Spaanse peper
  • Pils of lagerbier - lekker met de klassieke wortel, ui, prei en knoflook.
  • Een niet te hoppige Engelse of Belgische Pale Ale, met dille.
  • Stout - een stevige Engelse versie, lekker met selderij en mosterdzaadjes
Zelf ga ik het liefste voor de Oude Geuze. (Let dus op; een echte "Oude", ongezoete Geuze, bijvoorbeeld van Girardin, Oud Beersel of Boon). Moeilijk is het verder niet; een uitje, een worteltje, prei en/of selderij en wat knoflook aan aanbakken in wat olie, de schoongemaakte en gecontroleerde* mosseltjes in de hete pan en zo'n 200 ml geuze erbij. Deksel erop, af en toe omschudden en in luttele minuten staan de mosselen open en zijn ze klaar. Schep ze uit de pan, giet het merendeel van het kookvocht uit de pan (bewaar dat als basis voor een vissoep) en roer twee eetlepeltjes crème fraiche, een eetlepel grove mosterd en een flinke hand peterselie door het restant. Mosselen er weer in, gemalen peper erover, omschudden en genieten maar.

Je eet het met frietjes of stokbrood, en als je het nodig vindt met knoflooksaus. En natuurlijk hetzelfde biertje erbij als er in zit!


*) Mosselen controleren - het schijnt niet meer te hoeven, maar ik doe het nog steeds. Gooi ze in een bak koud, zout water, laat ze tot rust komen en neem ze er één voor uit. Mosseltje kapot? Weg ermee. Mosseltje open? In de wachtrij. Mossel (goed) dicht? Op de hoop 'Goedgekeurd'. Loop daarna de wachtrij nog eens af - het merendeel blijkt vaak alsnog te sluiten. Meestal gooi ik op twee kilo 10 mosseltjes weg.

dinsdag 16 september 2014

Bier van thuisbrouwers - nu gewoon bij de slijter!

Bij het Twents Bierbrouwersgilde leerde ik de beginselen van het thuis bierbrouwen. Nu, een paar jaar verder, doe ik dat nog steeds met veel plezier. Ook ben ik uiteraard lid geworden van het gilde - iedere maand een avondje met een bierig thema en natuurlijk de gelegenheid elkaars bier te proeven en je eigen bier te laten beoordelen. Want dat doen we graag, wij thuisbrouwers - zo veel mogelijk mensen plezier laten beleven van wat we in ons minibrouwerijtje hebben weten te produceren.

Niets is dus leuker dan eens een grotere groep kennis te laten maken met 'ons' bier. Inmiddels is er onder de gildeleden genoeg 'echte' brouwervaring en gelegenheid om een grotere hoeveelheid te brouwen. Die mogelijkheid hebben we gebruikt, en dus zijn er bij de Twentse bierbrouwerij en de Sallandse landbierbrouwerij zelfs twee bieren gebrouwen! Beiden naar recept van en door gildeleden.

Het Twents Blond is een smaakvol, licht bitter blond bier met 6% alcohol. De Cascadehop geeft het een mooie bitterheid en een frisse citrusgeur. Door het gebruik van de Amerikaanse bovengist smaakt het bier fris en zuiver. 

Het Twentse Jubelbockbier is geen doorsnee bokbier – het is een fris moutig, amberkleurig bier met 6% alcohol. De fruitige hopsmaak is afkomstig van de Hallertauhop, de Magnumhop zorgt voor een aangename bitterheid in de nasmaak.

Vanaf nu worden de bieren door Twente verspreid - kijk voor de meest actuele lijst met verkoopadressen op de site van het Twents Bierbrouwersgilde!


dinsdag 12 augustus 2014

Kip met citroen

Bij het openen van de koelkast viel mijn oog op de mooie, grote biologische citroenen die ik bij de Jumbo had aangeschaft. Toepasselijk, want jumbo waren ze wel. In mijn hand had ik een bakje bio kippendijenfilet van de AH, dus de link was snel gelegd - dat moet toch te combineren zijn.


Zeg citroen, denk Grieks en je weet dat er knoflook, olijfolie en oregano bij moet. Neem dus een gulle scheut olijfolie en bak daarin 4 geplette tenen knoflook gaar (zo voorkom je dat ze blauw uitslaan als je ze bij citroen voegt). Giet de hele bups in een ovenschaaltje. Rasp de schil van de grote citroen. (Of van twee kleintjes, maar neem bij voorkeur wel bio, want anders zijn mooi glimmend afgelakt met kleine kevertjeswas. Tenzij je dol bent op kevertjeswas natuurlijk.) Doe het sap van de halve (of de kleine) citroen en de rasp bij de olijfolie, snijd de andere (halve) citroen in stukken. Doe een forse eetlepel gedroogde, lekkere oregano bij de olie en strooi er een snuf chilivlokken in. Leg er vervolgens de stukken kippedijfilet (zo'n 350 gram) in, en meng het goed door. Bestrooi met peper en wat zout, draai de stukjes om en doe er nog wat op. Leg vervolgens de stukjes citroen artistiek verantwoord tussen de stukjes kip en zet het geheel een kwartiertje in een loeiwarme oven (225-250). Controleer of de kip gaar is, en dien op! Genoeg voor twee hongerlappen.



Wij aten het met spaghetti 'bijna aglio e oglio'; kook de spaghetti net gaar, giet af en bak een klein blikje ansjovis, een snuf chilivlokken en twee teentjes knof in ruim olie. Doe er de spaghetti bij, roer goed door en voeg een gulle hand peterselie toe.

Voor de vitamientjes (en het lekker) aten we ook nog rode kool met wat azijn, peper en zout.

woensdag 16 juli 2014

Bier brouwen

Vaak genoeg leg ik aan iemand uit hoe ik nou thuis bier brouw. Maar korter en duidelijker dan dit filmpje krijg ik het niet:


zondag 11 mei 2014

Ghee verklaard

Vlees (of wat anders) bakken in (room)boter is lekker - het geeft een Maillardreactie, met een mooie bruine kleur en een lekkere smaak met vleugje zoet. Dat lukt je niet met olie. Maar het gebruik van (vooral supermarkt-) roomboter heeft ook nadelen. Het spettert door het aanwezig vocht, en de eiwitten en melksuikers verbranden snel bij hoge verhitting. Er zijn allerlei mogelijke oplossingen; zo zou een beetje zout tegen spetteren moeten helpen, (ik krijg dan zoute spetters), zijn er diverse speciale 'bak- en braadroomboters' met exotische e-nummers en kun je natuurlijk altijd naar de Becel met roombotersmaak grijpen. Mij niet gezien. Wat wél kan, is heet bakken en olie en pas aan het eind een klontje boter voor de smaak toevoegen, maar ook dat verbrandt dan al snel.



De echte oplossing is simpeler - je haalt gewoon die delen uit de boter die de problemen veroorzaken. Wat je dan overhoudt is geklaarde boter, of, met een iets andere behandeling, ghee. Beiden zijn kant-en-klaar te koop, maar vooral voor de laatste worden stevige prijzen gerekend. En zo moelijk is het niet.




Je begint uiteraard met (in mijn geval biologische) boter. 1 kilo, dus vier pakjes. Die laat je op zacht vuur rustig smelten. Na een tijdje verschijnt er schuim op, dit schep je er zo goed mogelijk vanaf. Als dit weer wat is weggetrokken (je bent dan een minuut of 10 bezig) giet je het door een fijne zeef in een andere pan. Onderin laat je het restje witte vlokjes zitten.



Giet nu in 2 hittebestendige potjes ongeveer de helft van de heldere gesmolten boter. Deksel erop en laten afkoelen. Dit is de geklaarde boter. De rest, waarin nog aardig wat troebel spul zit, verwarm je weer rustig en laat je op laag vuur met af en toe roeren nog een minuut of 10 doorpruttelen. De witte restjes worden langzaam lichtbruin en zijn dan makkelijker te zeven. Ook het restje schuim vormt kleine kruimels.



Als je heldere vloeistof met  bruin kruim overhebt dan ben je klaar - giet ook dit door de zeef, in nog 2 hittebestendige potjes. Dit is de ghee. Uit 1 kilo boter haalde ik zo'n 800 gram geklaarde boter en ghee. Het blijft zeker zo lang goed als de roomboter (een maandje ongeveer) als je het buiten de koeling bewaart, koelen kan zeker geen kwaad.

Beide zijn goed te gebruiken voor het bakken op hoge temperatuur. De ghee geeft iets meer nootachtige smaak en kan natuurlijk worden gebruikt bij Indiase recepten die daarom vragen. Bak bijvoorbeeld eens spinazie kort in wat ghee met zout en Garam Massala, doe er wat kikkererwten in en serveer, eventueel met gebakken paneer, met naanbrood.

zondag 20 april 2014

Paasbrood

Zelf nog een lekker paasbrood bakken voor paasontbijtje nummer van twee van morgen? Dan heb je in elk geval wat lekkers op voordat je naar de IKEA gaat... Ik kreeg dit (Oostenrijkse) recept van mijn lerares Duits, en we hebben het gisteren gebakken.


Het recept dat ik gebruikte ging uit van één brood, ik heb er 2 van gemaakt. Eén daarvan heb ik gevlochten, de andere gevuld met spijs*.

Voor 2 broden:
  • 1 kg  tarwebloem
  • 100g amandelbloem
  • 100 gram rozijnen (ik er zou er nu 200 in doen*)
  • geraspte schil van één sinaasappel*
  • 175g zachte boter
  • 50 gram amandelschilfers
  • 2 eieren + 1 ei om te bestrijken
  • 20g gist (of 2 zakjes)
  • zout
  • 375ml melk
Kneed alle ingrediënten door elkaar, doe het in een kom en laat het tot dubbel volume rijzen. Dat duurt ongeveer een uurtje. Verdeel het deeg daarna in 2 delen. Verdeel vervolgen één deel weer in drieen, maak er lange rollen van en vlecht daarvan een brood*. Bestrijk met geklopt ei en amandelschilfers.

De tweede helft kun je op dezelfde manier gebruiken; ik maakte het uit tot een ovaal, schepte er spijs in en rolde het voorzichtig weer op. Ook deze bestrijk je met ei en amandelen en de twee broden laat je nog even rijzen. Bak ze vervolgens in ca 45 minuten op 170 graden in een voorverwarmde oven. Serveer met boter en jam (en morgen natuurlijk ook met een eitje, of twee, of drie).

De spijs maak je als volgt; meng 100 gram suiker met 100 gram amandelmeel, 1 ei  en het sap en de geraspte schil van één citroen. Kennelijk moet dit zo lang mogelijk (dagen, weken zelfs) in de koelkast rijpen, maar dat redden we natuurlijk niet...

Links mét, rechts zonder spijs. De spijs is een beetje uitgelopen.

*) Eigen aanpassingen
 
Dit recept is in afwachting van toestemming geplaatst (anders is Pasen alweer voorbij).
Recept van B. Schönwiese.